Project • 2025 - heden

Gemeente ‘s-Hertogenbosch | Ambtenaren in beweging voor een circulaire koers

Circulair en biobased bouwen Duurzame strategieën & beleid

De uitdaging

De gemeente 's-Hertogenbosch wil werk maken van circulariteit. Met een koersnota, die richting geeft aan hoe de gemeente de circulaire transitie aanpakt. Maar zo'n koersnota schrijf je niet vanachter een bureau – en hij landt alleen als de organisatie er zelf eigenaarschap over voelt. De vraag aan Squarewise: begeleid het proces. Zorg dat ambtenaren van uiteenlopende afdelingen kennis over circulariteit opbouwen én samen de koers naar een circulair 's-Hertogenbosch vormgeven.

Het team

Inge Luyten (zij/ haar)

Transitiemaker

Aylin Özalp (zij/haar)

Transitiemaker

Rafael Heredia (hij/ hem)

Transitiemaker

Partner(s)

Onze oplossing

Voor dit traject schoven ambtenaren aan uit de hele gemeentelijke organisatie – van wonen en energie tot vergunningen en maatschappelijk vastgoed – met uiteenlopende taken, voorkennis en werkstijlen. Dat vroeg om een aanpak die al die werelden serieus neemt, en ze met elkaar verbindt. 

Een koersnota is een strategisch document voor de lange termijn. Dat voelt voor veel ambtenaren ver weg. Daarom werkten we langs twee sporen:  

  1. We bouwden aan visie, missie en strategische doelen met hulp van de transitietaken van de Transformatieve Overheid.  
  2. En we keerden steeds terug naar de vraag: wat betekent dit voor jóuw werk, en wat kun je nú al doen? Daarbij daagden we deelnemers steeds uit om verder te denken dan ze gewend waren – van ‘ja, maar’ naar ‘ja, én’. 

Daarnaast namen we de deelnemers mee in wat circulariteit eigenlijk betekent, wat de R-ladder daarmee te maken heeft, welke Europese en Nederlandse wetgeving eraan zit te komen en welke win-wins circulariteit kan hebben samen met andere beleidsterreinen. Biobased bouwen levert bijvoorbeeld ook gezondheidsvoordelen op en draagt bij aan de landbouwtransitie. En lokale textielkringlopen verlagen de kosten voor afvalverwerking én creëren werkgelegenheid. 

  • Kennismaken en activeren

    De eerste sessie was voor een brede groep ambtenaren vanuit verschillende afdelingen. Doel: kennismaken met circulariteit én met de rol van de ambtenaar in transities. Hoe neem je verantwoordelijkheid voor maatschappelijke verandering op de lange termijn?

  • Koers bepalen

    In vijf vervolgsessies werkten afgevaardigden van alle afdelingen samen aan een langetermijnvisie én aan kortetermijndoelen. We bouwden inhoudelijke kennis op en gaven concreet invulling aan de vijf transitietaken van de Transformatieve Overheid.

  • Ambtelijke ruimte verkennen

    In de laatste sessie keken we terug op de oogst en speelden we het ambtelijke ruimtespel. Aan de hand van eigen praktijkcasussen bedachten deelnemers tactieken die je kunt inzetten om meer ruimte te pakken voor circulair werken.

(Verwachte) impact

Met de oogst uit de sessies gaat de gemeente nu zelf aan de slag om een koersnota te schrijven, die later dit jaar aan het nieuwe college wordt voorgelegd. Behalve grip en een visie op circulariteit leverde dit project ook iets anders op: er zijn radartjes gaan draaien. Ambtenaren van afdelingen die elkaar normaal nauwelijks spreken werken nu samen aan circulaire thema’s. Circulariteit is meer gaan leven in de organisatie en bij de deelnemers is een begin van ambassadeurschap ontstaan. 

De terugkoppeling was positief: de kennisopbouw en integrale benadering werd gewaardeerd, en ook het inzicht in hun eigen rol als ambtenaar in een transitie. We werkten daarbij ook met minder conventionele werkvormen, van visualisatieoefeningen tot pijlen gooien om een vraagstuk vanuit een ander perspectief te bekijken. Dat was niet voor iedereen even comfortabel, maar bijna iedereen deed mee. 

Circulariteit inbedden in een gemeentelijke organisatie gaat niet zonder weerstand. Deelnemers kwamen soms vast te zitten in bestaande structuren, of merkten dat collega’s buiten de sessies moeilijker meebewogen. Transitiewerk is mensenwerk: het vraagt om samenwerking tussen afdelingen, ruimte voor nieuwe thema’s en een lange adem. Wij kijken uit naar wat er in beweging komt als de koersnota straks voor het nieuwe college ligt.

Gerelateerde projecten

Alle projecten

Wij werken graag samen om nog meer impact te maken!

Werk met ons samen om van de gebouwde omgeving een gezonde leefomgeving te maken. Of haak ons aan bij jouw ambitieuze project voor een betere leefomgeving.

Neem contact op