Project • 2025 - heden

Provincie Zuid-Holland | Een weerbare en veerkrachtige provincie

Circulair en biobased bouwen Energie en wonen Nieuwe waarden Voedsel en landbouw Duurzame strategieën & beleid Kennis delen

De uitdaging

Geopolitieke spanningen, klimaatverandering, digitale kwetsbaarheid, polarisatie: de druk op de samenleving neem toe. De tijd dat Nederland zich nauwelijks zorgen hoefde te maken over de weerbaarheid van de maatschappij, ligt achter ons. De term ‘weerbaarheid’ duikt steeds meer op in de media en het politieke debat, met name in de context van digitale veiligheid, defensie en energie-autonomie.

De provincie Zuid-Holland voelt die urgentie. Binnen de organisatie wordt op verschillende terreinen al gewerkt aan weerbaarheid en veerkracht, maar een samenhangend, integraal beeld ontbrak nog. En daarmee ook het handelingsperspectief: wat is de rol van de provincie in dit complexe thema, en waar begin je? Kennis Zuid-Holland, het kennisprogramma van de provincie, vroeg Squarewise om dat te verkennen.

Het team

Dieke Schutjens (zij/ haar)

Transitiemaker

Anne Hofstra (zij/ haar)

Transitiemaker

Partner(s)

provincie zuid-holland

Onze oplossing

Samen met onze opdrachtgever gingen we aan de slag. Met een expertgroep van provincieambtenaren uit verschillende disciplines verkenden we nieuw terrein: een integrale benadering van weerbaarheid. Want weerbaarheid raakt aan veel onderwerpen tegelijk: van klimaat en grondstoffen tot digitalisering en nutsvoorzieningen tot sociale cohesie en goed bestuur. De verkenning hebben we breed opgezet: de hele Zuid-Hollandse samenleving stond centraal. 

Het Resilient City Framework hielp om die benadering concreet te maken. En het gedachtegoed van de Transformatieve Overheid gaf richting bij het verkennen van de rol van de provincie in een maatschappelijke transitie als deze.  

  • Duiden: wat is weerbaarheid eigenlijk?

    Via deskresearch en interviews stelden we samen met de expertgroep een definitie en kader vast. Kernbegrip: resilience – breder dan weerbaarheid of veerkracht alleen, en bestaande uit vier eigenschappen: weerbaarheid, veerkracht, leervermogen en verandervermogen.

  • Verkennen: wat komt er op de provincie af?

    Op basis van de risicoprofielen van de vier veiligheidsregio's en interviews met provincieambtenaren uit uiteenlopende domeinen brachten we de belangrijkste shocks en stressoren in deze regio in kaart. Van digitale sabotage en extreem weer tot geopolitieke dreiging en polarisatie.

  • Vertalen: wat is de rol van de provincie?

    In werksessies en een expertgroepsessie vertaalden we de bevindingen naar concrete taken en rollen, aan de hand van de vijf taken van de Transformatieve Overheid.

Het Resilient City Framework

Om weerbaarheid integraal te benaderen, gebruikten we het Resilient City Framework van Arup. Dit model laat zien hoe resilience verschillende domeinen tegelijk raakt; van gezondheid en infrastructuur tot economie, bestuur en milieu. Het framework helpt om zowel de oorzaken van kwetsbaarheid als de mogelijke oplossingen in samenhang te bekijken. Zo kun je een dreiging als een cyberaanval of extreme neerslag niet alleen vanuit één domein benaderen, maar in de volle breedte van wat het raakt en wat er nodig is.

(Verwachte) impact

Dit project heeft laten zien hoe belangrijk een brede definitie van weerbaarheid is. Een te nauwe blik zet andere waarden onder druk – een geïnterviewde ambtenaar waarschuwde bijvoorbeeld dat defensieprioriteiten de milieunormen in de haven kunnen verdringen, en daarmee de kwetsbaarheid juist vergroten. Weerbaarheid is een wicked problem: alles hangt met alles samen. Die complexiteit mag je niet uit de weg gaan. Onze aanbeveling: ga die complexiteit niet uit de weg, maar omarm haar. Echte weerbaarheid vraagt om systeemoplossingen: niet alleen voorkomen dat het misgaat, maar ook herstellen, leren en je aanpassen. 

Wat deze voorverkenning heeft opgeleverd? Een eerste gedeeld en gedragen beeld voor de provincie: wat weerbaarheid is, welke risico’s specifiek op Zuid-Holland afkomen, en hoe de provincie haar rol kan pakken. De provincie Zuid-Holland neemt haar rol serieus en heeft hiermee een eerste belangrijke stap gezet. De inzichten zijn niet alleen vastgelegd in een rapport, maar ook vertaald naar een werkvorm die de provincie zelf kan gebruiken om vanuit verschillende afdelingen invulling te geven aan dit thema. 

Impact maken we samen

Dieke Schutjens houdt zich intensief bezig met het gedachtegoed van de Transformatieve Overheid, en dan vooral met de praktische vertaalslag daarvan voor overheidsprofessionals die aan transities werken. Weerbaarheid is voor haar een thema dat daar steeds nadrukkelijker bij hoort: hoe kunnen overheden hun rol pakken in een wereld die grilliger en kwetsbaarder wordt? Meer weten over (één van) deze onderwerpen? Neem contact op via dieke@squarewise.nl.

Gerelateerde projecten

Alle projecten

Wij werken graag samen om nog meer impact te maken!

Werk met ons samen om van de gebouwde omgeving een gezonde leefomgeving te maken. Of haak ons aan bij jouw ambitieuze project voor een betere leefomgeving.

Neem contact op