In bloemenjas op pad: zo ontstond De Klerenkring in Enschede
Heleen Prins (zij/haar)
Lisa van Welie (zij/ haar)
Aylin Özalp (zij/haar)
Enschede is een toonaangevende textielstad met een rijk textielverleden. Maar hoe zorgt de stad ervoor dat textiel óók in de toekomst waardevol blijft? Veel kleding belandt namelijk in het restafval, terwijl er volop kansen liggen voor reparatie, hergebruik en betere inzameling. Hier ziet de gemeente Enschede een grote rol voor zichzelf. Ook lokale ondernemers en ketenpartners zien kansen, maar werken nog vaak langs elkaar heen. Squarewise bracht deze partijen op verzoek van de gemeente samen. Het resultaat: De Klerenkring, een lokaal netwerk dat werkt aan circulaire textielketens in Enschede.
Minder textiel in restafval
Textiel is een van de meest vervuilende industrieën ter wereld. De gemeente Enschede neemt deel aan TEXAD, een Europees samenwerkingsverband van zeven gemeenten gericht op afvalpreventie, duurzame consumptie en circulaire textielketens. De gemeente wil het aandeel textiel in het huishoudelijk restafval terugdringen. Daarvoor zet ze in op betere samenwerking tussen lokale kledingwinkels, multibrandwinkels, grote retailers, reparateurs, tweedehandszaken, sociale ondernemingen, ketenpartners en non-profitorganisaties. Zo worden duurzame initiatieven beter zichtbaar, komt er meer aandacht voor reparatie en hergebruik en verbetert de inzameling.
De vraag aan Squarewise:
“Hoe brengen we deze partijen samen en vertalen we gedeelde ambities naar concrete acties?”
In bloemenjas op pad
We starten met een verkenning van het Enschedese moderetail-landschap, van grote winkelketens en multibrandwinkels tot tweedehandszaken en sociale ondernemingen. Samen met de gemeente kijken we waar kansen liggen en welke partijen het voortouw kunnen nemen. En we zouden Squarewise niet zijn als we het niet persoonlijk maakten. Op koude winterdagen reist transitiemaker Heleen Prins in haar felgekleurde lange bloemenjas naar het centrum van Enschede. Met frisse zin stapt ze verschillende winkels binnen om ondernemers te enthousiasmeren voor een circulair textielnetwerk.
Heleen: ‘Een online uitnodiging aan ondernemers leverde niets op. En omdat we samenwerking willen organiseren, moeten we eerst begrijpen wat er echt speelt en waar de behoeften liggen. Dat kostte veel tijd, maar een persoonlijke band opbouwen was de belangrijkste basis voordat we verdergingen.’
Samen een netwerk bouwen
Er volgen vijf bijeenkomsten met ondernemers, non-profitorganisaties en ketenpartners over onder andere consumentenbewustzijn, textielinzameling en reparatie. Door ervaringen uit te wisselen en goed te luisteren groeit het vertrouwen. Zo ontstaat een gezamenlijk ambitiedocument met vijf actielijnen voor de komende twee jaar:
- Kennisdeling – ervaringen en goede voorbeelden uitwisselen
- Innovatie – nieuwe oplossingen voor een circulaire textielketen verkennen
- Zichtbaarheid – duurzame initiatieven beter onder de aandacht brengen
- Gedragsinterventies – inwoners stimuleren tot bewuster gedrag
- Gezamenlijke evenementen – circulair textiel zichtbaar maken
Resultaat: Circulair textielcollectief De Klerenkring
Het ambitiedocument leidt tot de oprichting van De Klerenkring, het circulaire textielcollectief van Enschede. De deelnemers Bever, Decathlon, FIER, Ginger & Sage, Groovy Anton, Kledingbank Enschede, Redikly, Regionaal Textielsorteercentrum Twente (RTT), Spits Vintage, Stichting Overlap, Twente Milieu en TexPlus werken hierin samen aan lokale circulaire textielketens. Samen hebben ze de ambitie voor de komende twee jaar vastgesteld: ‘Retail, inzameling, hergebruik en reparatie beter verbinden en inwoners structureel vaker laten kiezen voor circulair gedrag’. De eerste acties richten zich op zichtbaarheid, waaronder een duurzame shoppingroute en een circulaire markt in maart 2027.
Behoeften van ondernemers centraal
De belangrijkste les uit dit traject: begin bij de behoeften van ondernemers en sluit die vervolgens aan op beleidsdoelen. Niet andersom. De nadruk lag op de voorkant van de keten. Heleen: ‘De dagelijkse realiteit van ondernemers is anders dan die van de gemeente. Als de huur bijvoorbeeld hoog is of er zijn parkeerproblemen in de buurt van de winkel, dan is dat voor de ondernemer een heel actueel probleem. Daarover moet je eerst het gesprek aangaan en begrip kweken, voordat je kunt praten over beleidsdoelen op het gebied van circulariteit.’ Daarnaast willen circulaire voorlopers meer zichtbaar zijn, en daar kan de gemeente een rol in spelen. Door echt te luisteren en samen de meerwaarde van samenwerking te ontdekken, ontstaan vertrouwen en beweging.
Prikkelen is niet verkeerd
Luisteren betekent niet dat je als transitiemaker aan de zijlijn blijft staan. Soms hebben we de gemeente best geprikkeld om aansluiting te zoeken bij de ondernemers. Maar ook vice versa: we hebben ondernemers net zo goed uitgedaagd en gevoed met praktische voorbeelden en ideeën van interventies om de textielketen meer circulair te maken.
Hoe verder
De gemeente Enschede heeft De Klerenkring ondergebracht bij het Ondernemersloket. Ze stelt een adviseur circulair ondernemen aan die het collectief de komende twee jaar begeleidt bij het uitvoeren van de gezamenlijk opgestelde acties.
Meer weten?
Zijn er in jouw gemeente ook uitdagingen rondom circulair textiel en wil je in gesprek met onze transitiemakers over de lessen van dit traject? Neem contact met ze op, ze helpen graag verder.
Heleen Prins (zij/haar)