Handreiking: zó denk je tijdens je pilot al na over opschaling

Een pilot slaagt, de evaluatie is positief, iedereen is enthousiast. En dan, in plaats van de stap naar bredere toepassing te zetten, start een nieuwe pilot. In een andere gemeente. Met een iets andere doelgroep. We schreven al eerder over dit patroon, dat we ‘pilotitis’ noemen: de neiging om te blijven experimenteren in plaats van met de resultaten aan de slag te gaan en in te bedden.

Dat komt onder andere doordat tijdens een pilot vaak al keuzes worden gemaakt die latere opschaling in de weg zitten. Een project dat leunt op één kundige medewerker bijvoorbeeld, die na de pilot vertrekt. Of een aanpak die werkt in de ene wijk, maar niet aansluit bij een andere, omdat daar weer andere behoeften zijn.  

Dat kan beter. Daarom ontwikkelden we samen met Platform31, in opdracht van het NPLW, de Opschalingshandreiking: een praktisch hulpmiddel voor projectleiders om al tijdens hun pilot na te denken over opschaling. 

De handreiking helpt op drie manieren: 

• Welke route past bij jouw project? Wil je vooral inbedden in je eigen organisatie, uitbreiden naar andere gemeenten, verankeren in beleid, of zorgen voor echte gedragsverandering? De handreiking helpt kiezen waar je op inzet. 

• Negen bouwstenen om te checken. Van samenwerking en bestuurlijk draagvlak tot financiering en juridische ruimte. Zo weet je waar je nog inzicht mist. 

• Vier bekende valkuilen. Zoals een pilot die drijft op één onmisbare medewerker, of een aanpak die werkt in de ene wijk maar niet in de andere. 

De handreiking is ontwikkeld op basis van ervaringen uit een traject rond de ontzorging van woningeigenaren bij verduurzaming, maar breed inzetbaar binnen de energie- en warmtetransitie.