32 tactieken om ruimte te creëren voor transitie

Maatschappelijke transities vragen om een overheid die kan meebewegen. Toch ervaren veel ambtenaren dagelijks dat de manier waarop overheidsorganisaties zijn ingericht daar niet altijd bij helpt. Terwijl de opgaven steeds complexer worden, sturen organisaties vaak op beheersbaarheid, voorspelbaarheid en risicobeperking.

Om transitieopgaven verder te brengen zijn juist ondernemerschap, lef en creativiteit nodig. Maar hoe creëer je daar binnen de dagelijkse praktijk ruimte voor?

Om die vraag te verkennen ontwikkelden Squarewise, DRIFT en GovernEU, in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur & Waterstaat, een kaartspel met 32 tactieken voor ambtenaren die werken aan transitieopgaven. Het spel helpt teams om samen te verkennen hoe zij hun opgave verder kunnen brengen, juist wanneer de bestaande werkwijze onvoldoende handelingsruimte lijkt te bieden.

Handelingsruimte begint bij tactiek

Tussen grote ambities en dagelijkse praktijk zit een cruciale laag: de tactieken die je inzet om een opgave verder te brengen. Welke keuzes maak je? Wanneer zoek je bondgenoten? Wanneer zet je een ander verhaal neer? En hoe benut je de ruimte die er wél is?

Het kaartspel bevat 32 tactieken die helpen om nieuwe handelingsmogelijkheden te verkennen. Door samen te spelen ontstaat een gesprek over welke interventies in de eigen context passend en kansrijk zijn.

Een paar voorbeelden:

• Focus aanbrengen. Wees helder over waar je energie op richt en wat je bewust laat liggen.
• Ruimte maken voor tegenspraak. Benoem wat je ziet wanneer de opgave daarom vraagt.
• Het verhaal kantelen. Introduceer een nieuw perspectief waarmee anderen anders naar de opgave gaan kijken.
• Steun van buiten benutten. Gebruik maatschappelijke, juridische of internationale ontwikkelingen om intern beweging te creëren.
• Doen wat nodig is. Voorkom dat onnodige afstemming de voortgang belemmert wanneer verantwoord handelen daarom vraagt.

Samen onderzoeken wat werkt

Het spel is ontwikkeld voor teams die hun handelingsrepertoire willen vergroten. Je kunt het gebruiken tijdens een intervisiesessie of als korte werkvorm rondom een actuele casus. Niet om één juiste aanpak te vinden, maar om samen nieuwe handelingsmogelijkheden te ontdekken.

Gebaseerd op onderzoek

De 32 tactieken zijn gebaseerd op literatuuronderzoek en interviews met ambtenaren en experts die werken aan maatschappelijke transities. Daarmee bouwt het onderzoek voort op eerder onderzoek naar handelingsperspectieven binnen de warmtetransitie.

Dit project kwam tot stand dankzij de inzet van onze collega Dieke Schutjens, samen met Mayte Beekman, Gijs Diercks van DRIFT en Mattijs Taanman van GovernEUR.