Project • 2026 - heden

Alliander & Gemeente Arnhem | De energietransitie versnellen, ondanks netcongestie

Circulair en biobased bouwen Mensen verbinden & begeleiden Vernieuwing realiseren

De uitdaging

Netcongestie zet de energietransitie onder druk. Toch willen Alliander en gemeente Arnhem niet stilzitten. Samen werken ze op vijf locaties – wijken en bedrijventerreinen – aan oplossingen voor grootschalige woningbouw en verduurzaming, ondanks de beperkingen van het net. De ambitie is helder: de energietransitie moet niet alleen leiden tot een gemoderniseerd energiesysteem, maar ook bijdragen aan vergroening, betaalbaarheid en sociale cohesie in de wijken en op de bedrijventerreinen waar het gebeurt.

Het team

Dieke Schutjens (zij/ haar)

Transitiemaker

Lisa Mori (zij/haar)

Transitiemaker

Partner(s)

De vraag

De samenwerking liep al, er waren casussen, er werd geëxperimenteerd. Maar een gestructureerde aanpak voor leren, monitoren en bijsturen ontbrak nog. En daarmee ook de mogelijkheid om successen op te schalen en lessen te delen – binnen de eigen organisaties én met de buitenwereld. De vraag was helder: ‘Zet een lerend ecosysteem op voor de strategische samenwerking tussen gemeente Arnhem en Alliander. Help ons fundamentele experimenteerruimte te creëren om via deze samenwerking bij te kunnen dragen aan systeemverandering.’

Onze oplossing

Voor het lerend ecosysteem bouwen we voort op bestaande structuren, overlegritmes en casussen. Het uitgangspunt: gelijkwaardig samenwerken – niet gelijk, maar wel evenwaardig. Beide organisaties hebben verschillende rollen en belangen, en juist die diversiteit maakt de samenwerking waardevol. 

De concepten die we samen ontwikkelen zijn zowel technisch als sociaal: van slimme energieoplossingen tot nieuwe vormen van participatie en gedeelde verantwoordelijkheid tussen gemeente, netbeheerder en lokale partners. 

De methodiek die we inzetten is Reflexieve Monitoring: een aanpak die projectteams helpt om de focus te verschuiven van doelmatig naar lerend. Concreet en gestructureerd, maar ook flexibel genoeg om aan te passen aan wat er in de praktijk speelt. 

  • Dynamische leeragenda opstellen

    Samen met de betrokken projectteams stellen we leerdoelen op; zowel voor de samenwerking als geheel, als per casus. Wat willen we leren? Wat zijn de prioriteiten? Die agenda is niet statisch, maar groeit mee met het project.
    Per leerlab doen vijf gemeenten mee als ‘leerpartners’. Een leerpartner is een gemeente met vergelijkbare opgaven of ambities die actief bijdraagt aan de kennisontwikkeling. denken mee, delen ervaringen en reageren op tussenresultaten. Zo reikt de impact van één leerlab veel verder dan de gemeenten die erin deelnemen.

  • Intervisiestructuur opzetten

    Via de bestaande kwartaalsessies halen we geleerde lessen op en delen ze tussen casussen en teams. Werkvormen uit Reflexieve Monitoring helpen om te reflecteren op thema's als gelijkwaardig samenwerken, rollen in transities en wat systeemverandering in de praktijk vraagt.

  • Strategie voor kennisdeling

    Hoe zorg je dat wat je leert ook anderen bereikt? We stellen een kennisdelingsstrategie op voor drie niveaus: tussen de casussen onderling, binnen de eigen organisaties en met de Groene Metropoolregio.

  • (Wettelijke) experimenteerruimte vergroten

    We stellen argumentatie op voor de ministeries verantwoordelijk voor de omgevingswet, warmtewet en energiewet, en bereiden overleggen voor waar nodig.

(Verwachte) impact

Een lerend ecosysteem staat of valt met de kwaliteit van wat er wordt vastgelegd en gedeeld. Door lessen goed te monitoren en te verbinden over casussen heen, kunnen Alliander en gemeente Arnhem niet alleen bijsturen waar nodig, maar ook opschalen wat werkt. En dat is precies de bedoeling: experimenten in wijken en op bedrijventerreinen die kennis opleveren die verder reikt dan die locaties alleen. 

De ambitie reikt verder dan Arnhem. Wat werkt op de vijf locaties wordt overdraagbaar gemaakt: eerst naar andere partijen binnen de Groene Metropoolregio, daarna breder in Nederland. De inzet is een werkwijze die anderen kunnen overnemen en naar eigen context vertalen. 

 

Impact maken we samen

Dieke Schutjes werkt als transitiemaker aan uiteenlopende vraagstukken. Met name de rol die ambtenaren (kunnen) spelen in transities heeft haar speciale aandacht. Hierover geeft ze ook trainingen: ‘Ambtelijke Ruimte’. Daarnaast is ze bevlogen over hoe je geleerde lessen in de praktijk  brengt en kennis zo breed mogelijk verspreid. Heb jij een vraag over ambtelijke ruimte of kennisdeling? En zoek je een sparringpartner of inspiratie? Neem contact op via dieke@squarewise.nl.

Gerelateerde projecten

Alle projecten

Wij werken graag samen om nog meer impact te maken!

Werk met ons samen om van de gebouwde omgeving een gezonde leefomgeving te maken. Of haak ons aan bij jouw ambitieuze project voor een betere leefomgeving.

Neem contact op